72-جدايي زاويه اي ، -هنگاميكه تلسكوپي را به فضا نشانه ميرويم تصوير قسمتي از كره سماويي بر روي صفحه كانوني عدسي ان تشكيل ميشود . رابطه بين اندازه اين تصوير و ميدان زاويه اي كه طي ان پديد مي ايد به فاصلهخ كانوني تلسكوپ بستگي دارد .به عبارت ديگر اگر دو ستاره نزديك هم را در تصوير داشته باشيم پرتوهاي اين دو ستاره تحت يك زاويه (**)از هم جدا مي شوند كه اين زاويه را بر حسب اندازه راديان (شماره 227)ميسنجيم .براي انكه بتوان جزئيات تصوير را مورد بررسي قرار داد بايد اندازه فيزيكي يا جدايي زاويه اي انها بزرگ باشد بنابراين جدائي زاويه اي در وضوح تصوير ،نقش مهمي دارد .

73-جرم سماوي ، -يا جسم سماوي (فلكي )،عبارت است از هر جسمي است كه در كره سماوي (شماره 215)با چشم مسلح و غير مسلح قابل مشاهده و رصد ( شماره 125 ) باشد . سحابيها و كهكشانها ، ستارگان گوناگون ، سيارات ،اقمار ،دنبالهدارها ،سياركها ، سياهچالها ،كوازارها و امثال اينها همگي جزو اجرام سماوي هستند؛بنابراين هر جا كه با اين لفظ برخورد كرديد توجه داشته باشيد كه منظور ، هر موضوع موجود در اسمان شب و عموماَ ، كره سماوي است .

74- جزر و مد ،TIDES – در اصطلاح به حالت بر امدگي ايجاد شده در يك جسم توسط گرانش يك شيئ نزديك گفته ميشود . در زمين شناسي و جغرافيا اين اصطلاح را بارها و بارها در باره درياها و اقيانوسها شنيده ايم ؛وقتي ماه ماه وخورشيد در راستاي يكديگر قرار گيرند نيروي جاذبه يكديگر را تقويت ميكنند و بر مناطق تحت تاثير گرانش در روي زمين اثر ميگذارند . فكر نكنيد حالت جزر و مد فقط براي مايعات كه نسبت به جامدات از چگالي كمتري بر خودارند صادق است ، بلكه ان بخش از جو زمين كه تحت تاثير اين نيرو قرار داشته باشد نيز به سمت ماه نيز كشيده مي شود . چون اقيانوسها بيش از سه چهارم سطح زمين را پوشانده اند و كشش گرانشي ماه مهمترين اثر را در ايجاد جزر ومد ابها دارد ، اغلب مردم فكر ميكنند حالت جزر ومد فقط براي سواحل درياها و اقيانوسها قابل مشاهده است . اب بر خلاف اجسام جامد براحتي جريان مي يابد . در اثر گرانش ماه ، ابهاي محيط زمين مانند ادامس جويده شده تغيير شكل مي دهند و همراه چرخش وضعي (شماره 86 ) زمين ، مثل اين است كه بر امدگي ابها هم در دو طرف ان حركت ميكند ، در نتيجه روزي دو مرتبه حالت جزر ومدي رخ مي دهد . موقعي كه ماه و خورشيد در يك راستا باشند كشش گرانشي انها جزر ومد را به حداكثر مقدار خود ميرساند و البته لازم نيست حتماَ وقوع اين حالت را به علت همراستايي خورشيد و ماه تصور كنيم ، بلكه ماه به تنهايي براي ايجاد جزر و مد كافي است .

به دليل گردش محوري زمين ، مناطق استوايي نسبت به قطبها بر امده تر هستند و نبايد اين بر امدگي را با بر امدگي حاصل از جزر ومد اشتباه گرفت . به دليل اينكه ماه در هر شبانه روز 52 دقيقه ديرتر از شب قبل از طلوع ميكند جزرو مد نيز به همين ميزان تغيير مي كند . مفهوم حالت مزبور در شكل 5 بسادگي نشان داده شده است .

75- جسم سياه ، - جسمي است كه تمام طول موجها را كاملا جذب ميكند ؛ بنابراين چون هيج نور مرئي از خود ساطع نمي كندو نمي توانيم ان را ببينيم ، سياه خوانده ميشود و ويژگيهاي بيناب (شماره 41) منتشره از جسم سياه ناميده ميشود تنها به دماي جسم بستگي دارد ، يعني اگر جسمي را كه با روشهاي علمي سياه شده است ، تا مرز سفيد شدن حرارت دهيم به رنگ سفيد در مي ايد و قابل رويت خواهد شد . تمام مايعات ، جامدات و گازهاي چگال (شماره 81) تقريبا به عنوان يك جسم سياه كامل رفتار ميكنند .

76- جنوبگان -يا قاره قطب جنوب ،در اصطلاح به منطقه منجمد و يخزده جنوبي گفته ميشود كه از عرض جغرافيايي 5/66درجه جنوبي تا قطب جنوب امتداد يافته و مساحت لايه يخ در ان حدود چهارده ميليون كيلو متر مربع است .